ผู้หญิง 1 ใน 5 มีภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ!

กรกฎาคม 13, 2020 | Bonné

Yes Mom

In Brief

  • ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบเป็นภาวะบกพร่องทางสุขภาพในผู้หญิงที่พบบ่อยมาก แต่มักจะถูกละเลยหรือมองข้าม
  • ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบและอาการถุงน้ำรังไข่บกพร่องไม่ใช่สิ่งเดียวกัน
  • รังไข่ขยายขนาด ประจำเดือนผิดปกติ และปัญหาในการตั้งครรภ์ เป็นสัญญาณบางส่วนของภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบและอาการถุงน้ำรังไข่บกพร่อง
  • ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบไม่เพียงแต่ส่งผลกระทบต่อระบบการเจริญพันธุ์ แต่ยังส่งผลต่อสุขภาพร่างกายทั้งหมด
  • หากไม่ได้รับการรักษา ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบอาจนำไปสู่ความซับซ้อนทางสุขภาพอื่นๆ เช่น เบาหวาน ความดัน คอเลสเตอรอลสูง

หลายคนน่าจะเคยได้ยิน ‘ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ’ หรือเคยเจอผ่านๆ ในอินเตอร์เน็ต แต่จะมีสักกี่คนที่รู้ว่า ภาวะนี้คืออะไร และเป็นภาวะที่ใกล้ตัวกว่าที่คิดขนาดไหน ผู้หญิงถึง 1 ใน 5 คนมีภาวะนี้ ซึ่งคิดเป็นร้อยละ 20 เลยทีเดียว แถมภาวะนี้ยังเป็นสาเหตุของภาวะมีบุตรยากที่พบบ่อยที่สุด และหากไม่ได้รับการรักษา ยังสามารถนำไปสู่ปัญหาทางสุขภาพร้ายแรงอื่นๆ ได้

รู้จักภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ

ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (polycystic ovary syndrome; PCOS) เป็นโรคเมตาบอลิก ทำให้รังไข่ผลิตฮอร์โมนแอนโดรเจน (ฮอร์โมนเพศชายหรือฮอร์โมนเทสโทสเทอโรน) มากเกินจำเป็น ทำให้เกิดถุงน้ำในรังไข่มากกว่า 10 ถุง โดยถุงน้ำแต่ละใบมีไข่ที่ยังไม่สุก และจะไม่มีวันสุกมากพอที่จะทำให้เกิดการตกไข่ ดังนั้นภาวะนี้จะระงับการตกไข่ในแต่ละรอบเดือน แม้ว่าชื่อของภาวะนี้จะพูดถึงถุงน้ำรังไข่ แต่จริงๆ แล้ว ผู้ที่มีภาวะนี้ไม่จำเป็นต้องมีถุงน้ำในรังไข่เสมอไป แต่ต้องมีอาการอย่างน้อย 2 ใน 3 ของอาการต่อไปนี้ คือ ประจำเดือนผิดปกติ ระดับฮอร์โมนแอนโดรเจนสูง มีถุงน้ำในรังไข่ ส่วนอาการแสดงที่พบได้บ่อยที่สุดของผู้ที่มีภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบคือ โรคอ้วน ผมร่วง และภาวะมีบุตรยาก

ตรวจ PCOS

อาการถุงน้ำรังไข่บกพร่องต่างจากภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบอย่างไร

สำหรับอาการถุงน้ำรังไข่บกพร่อง (polycystic ovary disease; PCOD) นี้ ไข่ที่ไม่สุกเลย หรือสุกไม่เต็มที่ในรังไข่จะกลายเป็นถุงน้ำ โดยรังไข่มักจะขยายใหญ่ขึ้น และผลิตฮอร์โมนแอนโดรเจน มากขึ้น ซึ่งทำให้ระบบการทำงานของเพศหญิงขัดข้อง รวมถึงภาวะเจริญพันธุ์ด้วย ผู้หญิงที่มีอาการถุงน้ำรังไข่บกพร่องมักจะมีอาการ เช่น ผมร่วงในรูปแบบที่คล้ายๆ ผู้ชาย ประจำเดือนไม่สม่ำเสมอ น้ำหนักมากขึ้น มีพุง เป็นต้น อย่างไรก็ตามความสามารถในการตกไข่มักจะไม่มีปัญหา ทำให้มักตั้งครรภ์ได้ปกติ หลังจากได้รับคำปรึกษาจากแพทย์ แต่หากไม่ได้รับการรักษาก็อาจนำไปสู่ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบได้

ตรวจและเข้าใจภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ

อย่างไรก็ตามทั้งภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบและอาการถุงน้ำรังไข่บกพร่องต่างก็ส่งผลต่อภาวะเจริญพันธุ์ทั้งคู่

ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ อาการซับซ้อนอื่นๆ และภาวะเจริญพันธุ์

ถ้าภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบส่งผลกระทบต่อภาวะเจริญพันธุ์ อย่างนี้แปลว่า คนที่อยากมีลูกเท่านั้นใช่ไหมที่ควรสำรวจอาการ…ไม่ใช่ค่ะ! เพราะภาวะนี้ยังส่งผลต่อสุขภาพร่างกายด้านอื่นๆ ด้วย โดยภาวะนี้มักถูกมองข้ามในผู้หญิงอายุน้อยที่มีประจำเดือนผิดปกติ ทั้งๆ ที่เป็นภาวะที่พบบ่อยมาก และหากไม่ได้รับการรักษา อาจนำไปสู่ปัญหา ดังนี้

  • ภาวะก่อนเป็นโรคเบาหวาน ซึ่งคล้ายกับโนคเบาหวาน แต่ยังอยู่ในระยะที่โรคเบาหวานจริงๆ ยังไม่เกิด โดยผู้ที่มีภาวะนี้มักมีระดับน้ำตาลในเลือดสูง
  • ความดันโลหิตสูง
  • น้ำหนักเพิ่มและความเสี่ยงโรคอ้วนเพิ่มขึ้น โดยผู้หญิงที่มีภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบร้อยละ 65 มีค่าดัชนีมวลกายสูงกว่าปกติ

ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบส่งผลกระทบต่อสุขภาพทั้งหมด ไม่ใช่แค่ภาวะเจริญพันธุ์ ถ้าคุณมีอาการต้องสงสัยว่าจะมีภาวะนี้ ควรรีบไปปรึกษาแพทย์ หรือตรวจฮอร์โมนเองที่บ้านด้วยชุดตรวจภาวะเจริญพันธุ์ Yesmom Fertility ที่ช่วยวิเคราะห์ระดับฮอร์โมนอย่างเจาะลึก และประเมินได้ว่า คุณมีความเสี่ยงภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบหรือไม่
ตรวจ PCOS



[1] Bhumika Pruthi, One in five Indian women suffers from PCOS, The Hindu Available at https://www.thehindu.com/sci-tech/health/one-in-five-indian-women-suffers-from-pcos/article29513588.ece; Last Updated: 26th September 2019 

[2] Wendy M. Wolf, Rachel A. Wattick, […], and Melissa D. Olfert, Geographical Prevalence of Polycystic Ovary Syndrome as Determined by Region and Race/Ethnicity, Int J Environ Res Public Health. 2018;15(11):2589. Published 2018 Nov 20. DOI:10.3390/ijerph15112589, Available at https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6266413/