เรื่องของ “เต้านม” และภาวะเจริญพันธุ์

ตุลาคม 27, 2020 | Bonné

Yes Mom

อะนาโตมี ออฟ เต้านม

เต้านม

เต้านมเป็นอวัยวะรูปร่างคล้ายกรวย ซึ่งอยู่บนกล้ามเนื้อหน้าอก ระหว่างกระดูกหน้าอกและรักแร้ เต้านมของผู้หญิงมีส่วนประกอบหลัก คือ

  • ต่อมน้ำนม ทำหน้าที่ผลิตน้ำนม
  • ท่อน้ำนม ทำหน้าที่เป็นทางผ่านให้น้ำนมจากต่อมน้ำนมเดินทางไปยังหัวนม

โดยทั้งสองส่วนนี้จะมีเนื้อเยื่อไขมัน เนื้อเยื่อเกี่ยวพันหลอดเลือด และท่อน้ำเหลืองล้อมรอบ

หน้าที่ของเต้านม

หลักๆ แล้ว เต้านมเป็นอวัยวะที่สร้างน้ำนม เพื่อเป็นแหล่งอาหารธรรมชาติให้ทารกแรกเกิด ในแง่วิวัฒนาการของมนุษย์ นักวิทยาศาตร์เชื่อว่า เต้านมของผู้หญิงยังทำหน้าที่ดึงดูดผู้ชาย และเป็นสัญลักษณ์ว่า ผู้หญิงสามารถเลี้ยงดูทารกได้ (มีอาหารให้ทารก)

ฮอร์โมนโปรแลคติน

ฮอร์โมนโปรแลคตินมีชื่อเล่นว่า ‘ฮอร์โมนน้ำนม’ เพราะช่วยให้ต่อมน้ำนมและท่อน้ำนมเจริญเต็มที่ และสร้างโปรตีนในน้ำนม เมื่อผู้หญิงตั้งครรภ์

อย่างไรก็ตามฮอร์โมนโปรแลคตินไม่ได้ทำหน้าที่เกี่ยวกับน้ำนมเท่านั้น แต่ยังช่วยควบคุมพฤติกรรม ระบบภูมิคุ้มกัน ระบบการเผาผลาญพลังงานของร่างกาย และยังช่วยควบคุมรอบเดือนอีกด้วย ดังนั้นโปรแลคตินจึงถือว่าเป็นฮอร์โมนที่สำคัญต่อสุขภาพโดยรวมด้วย

น่ารู้: ฮอร์โมนโปรแลคตินไม่ได้ผลิตในเต้านมนะ แต่ผลิตในต่อมใต้สมอง (พิทูอิทารี)

เต้านมและภาวะเจริญพันธุ์

นักวิจัยเชื่อว่า ขนาดของเต้านมช่วยประเมินภาวะเจริญพันธุ์ได้ โดยเต้านมที่มีขนาดใหญ่อาจบอกได้ว่ามีระดับฮอร์โมนเอสตราไดออลและโปรแลคตินสูงกว่าเต้านมขนาดเล็ก ซึ่งฮอร์โมน 2 ชนิดนี้ เป็นฮอร์โมนที่มีความสำคัญต่อภาวะเจริญพันธุ์มาก

ฮอร์โมนเอสตราไดออลมีความสัมพันธ์กับขนาดและคุณภาพของไข่ในรังไข่ ผนังมดลูก และมูกช่องคลอด ในขณะที่ฮอร์โมนโปรแลคตินช่วยให้มดลูกเจริญเติบโต และควบคุมรอบเดือน ดังนั้นหากฮอร์โมน 2 ชนิดนี้ขาดสมดุล ปัญหารอบเดือนและภาวะเจริญพันธุ์จึงอาจตามมาได้

อ่าน: 8 ฮอร์โมนต้องรู้! ป้องกันโรคผู้หญิง

วิธีเช็กเต้านมด้วยตัวเอง

ผู้หญิงควรเช็กเต้านมอยู่สม่ำเสมอ เพื่อเป็นการเฝ้าระวังโรคเต้านมต่างๆ รวมถึงมะเร็งเต้านม ซึ่งจัดว่าเป็นมะเร็งที่พบมากเป็นอันดับ 1 ในประเทศไทยและทั่วโลก โดยสถิติของสถาบันมะเร็งแห่งชาติระบุว่า ผู้หญิงไทยป่วยเป็นมะเร็งเต้านมปีละประมาณ 13,000 ราย และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทุกปี

การตรวจเต้านมด้วยตัวเองสามารถทำได้หลังจากประจำเดือนหมดรอบไปแล้วประมาณ 5-7 วัน เพราะเป็นช่วงที่เต้านมอ่อนนุ่มที่สุด หากกำลังตั้งครรภ์หรือเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนแล้ว สามารถตรวจวันไหนของได้

ทำแบบสอบถามและดูข้อมูลเพิ่มเติม

ขั้นตอนการเช็กเต้านมด้วยตัวเอง

เช็กเต้านม

  1. ยืนหน้ากระจก ปล่อยแขน 2 ข้างไว้ข้างลำตัว เพื่อดูขนาดและรูปร่างของเต้านมทั้ง 2 ข้างว่า ผิวหนังมีความผิดปกติไหม หัวนมบุ๋มลงไป หรือมีการดึงรั้งไว้หรือไม่
  2. ยกแขนทั้ง 2 ข้างขึ้นเหนือศีรษะ แล้วสังเกตอีกครั้ง จากนั้นยืนตรง เท้าสะเอว โน้มตัวไปด้านหน้า เพื่อสังเกตอีกรอบ
  3. ยกแขน 1 ข้างขึ้นเหนือศีรษะ เพื่อคลำเต้านมข้างเดียวกับแขน โดยใช้นิ้วคลำด้วยแรงพอประมาณให้ทั่วเต้านมจนถึงบริเวณรักแร้

หากพบว่ามีก้อน เต้มนมบริเวณใดบริเวณหนึ่งหนากว่าปกติ มีการเปลี่ยนแปลงที่ผัวหนังเต้านม เช่น มีสีแดง ผิวย่น ผิวบุ๋มลงไปเป็นจุดๆ หรือทั่วบริเวณ คล้ายผิวส้ม ซึ่งเพิ่งเกิดขึ้น รู้สึกปวด มีสิ่งผิดปกติไหลออกจากหัวนม ควรรีบไปหาหมอ

ร่างกายทั้งหมดสัมพันธ์กัน ดังนั้นการเปลี่ยนแปลงภายนอกและภายในของเต้านม จึงอาจส่งผลกระทบต่อภาวะเจริญพันธุ์ได้เช่นกัน นอกจากหมั่นสำรวจเต้านมด้วยตัวเองแล้ว การติดตามฮอร์โมนที่เกี่ยวกับภาวะเจริญพันธุ์ก็ช่วยให้คุณรู้เท่าทันตัวเองได้ด้วย ชุดตรวจภาวะเจริญพันธุ์จาก Yesmom Fertility ที่คุณตรวจได้เองที่บ้านครอบคลุมฮอร์โมนภาวะเจริญพันธุ์ถึง 6 ชนิด รวมถึงฮอร์โมนโปรแลคติน มาพร้อมผลวิเคราะห์ระดับฮอร์โมนของคุณฉบับเข้มข้น เชื่อถือได้ แถมยังให้คำแนะนำว่า คุณควรทำความเข้าใจและจัดการภาวะเจริญพันธุ์ของคุณอย่างไรเพื่อสุขภาพร่างกายที่แข็งแรง

ทำแบบสอบถามและดูข้อมูลเพิ่มเติม