รู้จักไข่ในรังไข่ ฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียน และภาวะเจริญพันธุ์

กรกฎาคม 29, 2020 | Bonné

Yes Mom

IN BRIEF

  • ผู้หญิงเกิดมาพร้อมไข่ที่มีจำนวนจำกัด ซึ่งจะค่อยๆ ลดน้อยลง ตามอายุที่มากขึ้น
  • ฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียนผลิตโดยไข่ในรังไข่ ระดับของฮอร์โมนชนิดนี้จึงใช้คาดคะเนจำนวนไข่ได้
  • ระดับฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียนที่สูง อาจบอกว่ามีไข่จำนวนมากกว่าปกติ ส่วนระดับต่ำก็อาจจะบอกว่ามีไข่จำนวนน้อยกว่าปกติ โดยทั้งสองกรณีอาจเป็นสัญญาณของอาการบกพร่องของรังไข่ได้
  • เมื่อระดับฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียนต่ำ ในกรณีที่มีไข่จำนวนน้อยกว่าปกติ หรือเหลือไข่จำนวนน้อยเพราะอายุมาก โอกาสตั้งครรภ์จะน้อยลงไปด้วย
  • การตรวจฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียนช่วยคาดคะเนจำนวนไข่ ประเมินความสามารถของรังไข่ ประเมินผลลัพธ์หากแช่แข็งไข่หรือทำเด็กหลอดแก้ว ประเมินโอกาสตั้งครรภ์ และยังช่วยคาดคะเนวัยหมดประจำเดือนได้อีกด้วย

ไข่ในรังไข่

เกิดมามีกี่ฟอง

เด็กผู้หญิงทุกคนเกิดมาพร้อมกับเซลล์ไข่จำนวนประมาณ 2 ล้านฟอง โดยประมาณ 1 ล้านฟองในจำนวนทั้งหมดนี้อยู่ในสภาพที่กำลังฝ่อลงตลอดเวลา จากนั้นเซลล์ไข่เหล่านี้จะผ่านการแบ่งตัวและพัฒนาจนกลายเป็นถุงไข่อ่อนซึ่งจะอยู่ในระยะถุงไข่ขั้นที่ 1 (primary follicle) ไปจนถึงวัยสาว

เมื่อเข้าสู่วัยสาว ไข่จะเหลือเพียงประมาณ 400,000 ฟอง แต่จะมีเพียง 8,000 ฟองในจำนวนนี้เท่านั้นที่จะเจริญเติบโตต่อ และมีเพียง 300-400 ฟองเท่านั้นที่จะเติบโตจนถึงระยะตกไข่[1]

ไข่ทำหน้าที่อะไร

ไข่ที่มีทั้งหมดนี้คือ ความหวังในการตั้งครรภ์ของผู้หญิง เพราะไข่ 1 ฟองจากจำนวนที่มี จะสุกและเคลื่อนตัวออกมาจากรังไข่ทุกๆ รอบเดือน เพื่อรอการปฏิสนธิที่ปลายท่อนำไข่ หากมีการปฏิสนธิก็จะฝังตัวเข้ากับผนังมดลูก และพัฒนาจนเป็นทารกต่อไป ง่ายๆ ก็คือว่า การตั้งครรภ์จะเกิดขึ้นไม่ได้ ถ้าไม่มีไข่นั่นเอง

อ่าน: “วันไข่ตก” คืออะไร ท้องไหมอยู่ที่วันนี้แหละ

ทำแบบสอบถามและดูข้อมูลเพิ่มเติม

ฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียน

เกี่ยวอะไรกับไข่

ฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียน (anti-müllerian hormone; AMH) เป็นฮอร์โมนที่ผลิตโดยเซลล์แกรนูโซล่า (granusola cell) ที่ห้อมล้อมไข่ในรังไข่ ซึ่งเริ่มต้นหลั่งตั้งแต่ยังเป็นทารกอายุ 32 สัปดาห์ในครรภ์[2] ในระดับที่ต่ำมากๆ และอาจจะตรวจไม่พบเลยเมื่อเกิด แต่เมื่อเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ ฮอร์โมนชนิดนี้จะเริ่มหลั่งตั้งแต่ในช่วงที่ไข่เจริญเติบโตมาอยู่ในระยะถุงไข่อ่อนขั้นที่ 1 และหลั่งมากที่สุดเมื่อไข่อยู่ในระยะที่เป็นไข่ฟองเล็ก (pre-antral-small antral follicles) ในระยะก่อนไข่ตก ซึ่งหลังจากนั้นจะมีไข่เพียงฟองเดียวที่เคลื่อนออกมาจากรังไข่

ฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียนบอกอะไรบ้าง

ไข่ฟองเล็กที่หลั่งฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียนมากที่สุด เป็นไข่ที่จะเข้าสู่การรับเลือกให้เคลื่อนออกจากรังไข่ (ฟองเดียวต่อรอบเดือน) เพื่อไปปฏิสนธิกับอสุจิ โดยปริมาณของไข่ฟองเล็กเหล่านี้จะลดลงตามอายุที่มากขึ้น และหยุดสร้างเมื่อเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน ฮอร์โมนชนิดนี้จึงมีระดับที่สูงที่สุดในวัยรุ่น และค่อยๆ ลดระดับลงตามอายุที่เพิ่มขึ้น

การตรวจระดับฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียนจึงช่วยคาดคะเนจำนวนไข่ฟองเล็กได้ ซึ่งจะช่วยบอกว่าความสามารถของรังไข่เป็นปกติตามอายุไหม และบอกได้ว่าโอกาสตั้งครรภ์สำเร็จโดยธรรมชาติมีมากน้อยแค่ไหน หากต้องการเข้ารับการรักษาด้วยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ ระดับฮอร์โมนชนิดนี้จะช่วยประเมินความสำเร็จได้ นอกจากนี้ระดับฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียนยังช่วยคาดคะเนช่วงอายุที่จะเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนได้ด้วย

ความสำคัญของระดับฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียน

ค่าระดับปกติของฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียนอยู่ที่ 0.2 – 1.26 ng/mL[3]

ระดับฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียนที่ต่ำกว่าปกติ

ระดับฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียนที่ต่ำกว่าค่าปกติอาจบอกได้ว่า ความสามารถของรังไข่ของคุณกำลังลดลง คุณอาจจะมีจำนวนไข่ในรังไข่น้อย ซึ่งทำให้โอกาสตั้งครรภ์ของคุณน้อยลงไปด้วย นอกจากนี้ระดับฮอร์โมนชนิดนี้ที่ต่ำเกินไปในผู้หญิงที่อายุน้อย อาจเป็นสัญญาณของภาวะรังไข่หยุดทำงานก่อนวัย (primary ovarian insufficiency; POI) ได้

อย่างไรก็ตาม ระดับฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียนจะมีระดับต่ำเป็นปกติในวัยแรกรุ่นและวัยหมดประจำเดือน และยังมีหลายปัจจัยอื่นๆ ที่ส่งผลให้ระดับฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียนแปรปรวน โดยอาจจะไม่ใช่ปัญหาร้ายแรงอะไรได้ เช่น การกินยา การรักษาทางการแพทย์ อาการเจ็บป่วยต่างๆ เป็นต้น

ระดับฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียนที่สูงกว่าปกติ

ระดับฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียนที่สูงกว่าปกติ อาจเพิ่มโอกาสตั้งครรภ์ให้คุณ เพราะอาจหมายความว่า คุณมีจำนวนไข่ในรังไข่เยอะ แต่ฮอร์โมนชนิดนี้บอกได้แค่จำนวนไข่ ไม่สามารถบอกคุณภาพของไข่ได้ ดังนั้นคุณอาจจะมีไข่ปริมาณมาก แต่ไม่มีคุณภาพก็ได้ ซึ่งในกรณีนี้อาจหมายถึง ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (polycystic ovarian syndrome; PCOS) ได้ โดยภาวะนี้เป็นสาเหตุของภาวะมีบุตรยากที่พบบ่อยที่สุด

อ่าน: วิธีปรับสมดุลฮอร์โมน AMH ด้วยตัวเอง

อ่าน: ผู้หญิง 1 ใน 5 มีภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ!

อ่าน: 8 ฮอร์โมนต้องรู้! ป้องกันโรคผู้หญิง

 

ชุดตรวจภาวะเจริญพันธุ์ Yesmom Fertility ที่คุณตรวจได้เองที่บ้าน ครอบคลุมฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียน และฮอร์โมนภาวะเจริญพันธุ์อื่นๆ อีก 7 ชนิด เพื่อเรียนรู้ระดับฮอร์โมน ความสามารถของรังไข่ การตกไข่ สุขภาพร่างกายโดยรวม วัยหมดประจำเดือน อาการบกพร่องต่างๆ ทางภาวะเจริญพันธุ์ อาทิ ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ การแช่แข็งไข่ และการทำเด็กหลอดแก้ว รายงานผลที่คุณจะได้รับนั้นเข้มข้น แต่เข้าใจง่าย มาเข้าใจและจัดการสุขภาพการเจริญพันธุ์ของตัวเองด้วยตัวเองกันเถอะ

ทำแบบสอบถามและดูข้อมูลเพิ่มเติม