ภาวะรังไข่หยุดทำงานก่อนวัย: อายุน้อยต้องรู้ ก่อนจะสาย

พฤษภาคม 27, 2020 | Bonné

Yes Mom

In Brief

  • รังไข่ของผู้หญิงจะหยุดทำงานถาวรเมื่อเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน
  • เมื่อรังไข่หยุดทำงาน แปลว่าไม่สามารถตั้งครรภ์ได้
  • ภาวะรังไข่หยุดทำงานก่อนวัย (หรือวัยทองก่อนวัยอันควร) คือภาวะที่รังไข่ทำงานผิดปกติไป ในขณะที่อายุยังน้อย (น้อยกว่า 40)
  • ผู้หญิงที่มีภาวะรังไข่หยุดทำงานก่อนวัยมักจะมีประจำเดือนผิดปกติ อาทิ ประจำเดือนขาด
  • ภาวะรังไข่หยุดทำงานก่อนวัยยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาด แต่ก็มีวิธีที่ช่วยบรรเทาปัญหาได้

การทำงานของรังไข่

รังไข่ถือเป็นหนึ่งในอวัยวะที่สำคัญมากสำหรับภาวะเจริญพันธุ์ เพราะรังไข่นี่แหละที่ผลิตไข่ ซึ่งเป็นสิ่งเดียวที่ทำให้การตั้งครรภ์เกิดขึ้นได้ นอกจากนี้รังไข่ยังผลิตฮอร์โมนเพศอย่าง ฮอร์โมนเอสโตรเจน โปรเจสเตอโรน และเทสโทสเทอโรน ซึ่งไม่เพียงแต่ทำงานกับระบบการเจริญพันธุ์ แต่ยังรวมไปถึงระบบร่างกายอื่นๆ ด้วย

ในสภาวะปกติ เมื่อเริ่มต้นรอบเดือนใหม่ หลังหมดประจำเดือน ไข่จะเริ่มเจริญเติบโตอีกครั้ง จนมีไข่สุกที่สุด 1 ฟอง เคลื่อนตัวออกมาจากรังไข่ไปยังปลายท่อนำไข่ในช่วงประมาณกลางรอบเดือน (ไข่ตก) หากมีการปฏิสนธิกับอสุจิ ไข่ฟองนี้จะเคลื่อนไปฝังตัวกับผนังมดลูก แต่หากไม่มีการปฏิสนธิ จะฝ่อไป และออกมาพร้อมประจำเดือน

ภาวะรังไข่หยุดทำงานก่อนวัย

โดยธรรมชาติแล้ว รังไข่จะค่อยๆ ทำงานด้อยประสิทธิภาพลงตามอายุเพิ่มขึ้น และหยุดทำงานเมื่อเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน เมื่อรังไข่หยุดทำงาน ก็คือไม่มีการตกไข่ด้วย อย่างไรก็ตาม ผู้ที่มีอาการภาวะรังไข่หยุดทำงานก่อนวัย ไม่ได้ไม่มีการตกไข่เลย เพียงแต่ว่ารังไข่มีการทำงานผิดปกติไปจากเดิม โดยอาจจะการตกไข่เกิดขึ้นเพียงครั้งคราวเท่านั้น โดยภาวะนี้มีสาเหตุมาจาก

  • ประจำเดือนขาด พบได้ประมาณร้อยละ 2-10
  • เลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด ก่อนประจำเดือนจะขาด เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด โดยมักจะขาดไปหลังการตั้งครรภ์ หรือหลังจากหยุดยาคุมกำเนิด
  • โครโมโซมผิดปกติ พบได้ประมาณร้อยละ 10
  • ภาวะมีบุตรยาก พบน้อย
  • อื่นๆ เช่น โรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง การทำเคมีบำบัด

รักษาได้ไหม

ภาวะรังไข่หยุดทำงานก่อนวัยมักจะรักษาด้วยการรับฮอร์โมนทดแทน หรือวิธีอื่นๆ ซึ่งช่วยให้ภาวะของโรคดีขึ้นได้ แม้จะไม่หายขาด โดยผู้ป่วยร้อยละ 50 หายเป็นปกติ และสามารถตั้งครรภ์ได้ หรือหากไม่สามารถตั้งครรภ์ได้เอง ในปัจจุบันก็มีเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ ที่ทำให้การตั้งครรภ์เป็นไปได้

หากคุณยังอายุน้อย มีปัญหาในการตั้งครรภ์เองโดยธรรมชาติ และมีอาการน่าสงสัย การตรวจฮอร์โมนช่วยประเมินภาวะรังไข่หยุดทำงานก่อนวัยได้ เพราะหลักเกณฑ์ในการวินิจฉัยภาวะนี้คือ เป็นที่ผู้อายุน้อยกว่า 40 ปี มีประจำเดือนขาดอย่างน้อย 4 เดือน (หรืออาจจะไม่ถึง ในบางกรณี) และมีระดับฮอร์โมนฟอลลิเคิล-สติมิวเลติง (follicle-stimulating hormone; FSH) มากกว่า 40 IU/L นอกจากนี้ยังอาจมีระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนต่ำอีกด้วย โดยการตรวจฮอร์โมน Yesmom Fertility ช่วยวิเคราะห์ระดับฮอร์โมน FSH และฮอร์โมนชนิดอื่นที่สำคัญต่อภาวะเจริญพันธุ์อีก 7 ชนิด และมาพร้อมรายงายผลอย่างละเอียดที่เข้าใจง่าย ช่วยให้คุณวางแผนและตัดสินใจเกี่ยวกับสุขภาพในขั้นต่อไปได้