Fertility Awareness: คุมกำเนิด อยู่ ตรวจฮอร์โมน มีประโยชน์ยังไง?

พฤษภาคม 9, 2021 | Bonné

Yes Mom

In Brief

  • จำนวนไข่ในรังไข่ยังลดลงตามธรรมชาติ แม้กำลัง คุมกำเนิด
  • ฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียน (AMH) สามารถตรวจได้ ขณะ คุมกำเนิด
  • แม้คุณจะไม่ได้อยากมีลูกตอนนี้ แต่อาการที่อาจทำให้คุณมีลูกยากเมื่อพร้อม อาจซ่อนอยู่ขณะ คุมกำเนิด
  • ปัญหาไทรอยด์เป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้มีลูกยากเมื่อพร้อม แม้จะ คุมกำเนิด ก็สามารถตรวจฮอร์โมนไทรอยด์ได้
  • การตรวจภาวะเจริญพันธุ์คือการตระหนักและรู้เท่าทันความเป็นไปภายในของตัวเอง แม้จะอยากหรือไม่อยากมีลูกตอนนี้หรือในอนาคต

‘ไม่ได้อยากมีลูก จะ ตรวจฮอร์โมน ภาวะเจริญพันธุ์ไปทำไม’ ถ้าคุณมีคำถามนี้เกิดขึ้นในหัว เราจะมาเล่าให้ฟังว่า การ ตรวจฮอร์โมน ภาวะเจริญพันธุ์ สำคัญขนาดไหน แม้ว่าคุณจะกำลัง คุมกำเนิด และไม่ได้วางแผนจะมีลูกอยู่

ภาวะเจริญพันธุ์ไม่หยุดเสื่อมลง แม้ คุมกำเนิด

ผู้หญิงทุกคนเกิดมาพร้อมไข่จำนวนจำกัดที่ค่อยๆ ลดลงทุกเดือน แม้จะคุมกำเนิดอยู่ การลดลงนี้ก็ไม่หยุด การคุมกำเนิดบางวิธีอาจหยุดไข่ตก แต่นั่นก็ไม่ได้หมายความว่า ไม่มีไข่เจริญเติบโตและฝ่อไปในแต่ละเดือน ซึ่งไข่ที่เราเสียไปแต่ละเดือนนี้ อาจจะมีจำนวนมากถึงพันใบเลยด้วย[1] นอกจากนี้เมื่ออายุมากขึ้น ไข่ที่มีก็มีคุณภาพลดลงอีก – การคุมกำเนิด (และการตั้งครรภ์) ไม่ได้หยุดกลไกเหล่านี้เลย

ตรวจฮอร์โมน บอกอะไรได้บ้าง ขณะ คุมกำเนิด

คุณมีไข่ในรังไข่มากน้อยแค่ไหน

แม้ว่าคุณจะไม่ได้อยากมีลูกในตอนนี้ การตรวจฮอร์โมนจะบอกคุณได้ว่า ณ อายุตอนนี้ ไข่ในรังไข่ของคุณเหลือจำนวนมากน้อยแค่ไหนแล้ว และมีคุณภาพดีอยู่ไหม เพื่อที่คุณจะได้เห็นภาพและสามารถวางแผนอนาคตได้

อ่าน: รู้จักไข่ในรังไข่ ฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียน และภาวะเจริญพันธุ์

คุณจะเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนเร็วหรือช้ากว่าคนทั่วไปหรือเปล่า

วัยหมดประจำเดือน หรือ วัยทอง เป็นวัยที่ไข่ในรังไข่ลดลงจนหมด ระบบการเจริญพันธุ์จึงหยุดทำงานถาวร จริงอยู่ที่วัยทองดูเป็นวัยที่ยังไกลตัว แต่วัยนี้ไม่ได้เกิดขึ้นแค่ช่วงข้ามคืนนะ วัยหมดประจำเดือนมักเริ่มระยะแรกก่อนหมดประจำเดือนจริงๆ ได้ถึง 10 ปีเลย นอกจากนี้ยังมีอาการบกพร่องที่เรียกว่า ภาวะวัยทองก่อนวัย (Premature Ovarian Insufficiency; POI) อีกด้วย ซึ่งเป็นปัญหาที่รังไข่หยุดทำงาน แม้จะยังอายุน้อยอยู่ก็ตาม

การรู้วัยหมดประจำเดือนจากการตรวจฮอร์โมนจึงเป็นอีกหนึ่งวิธีที่ช่วยให้คุณวางแผนอนาคตได้

อ่าน: ภาวะรังไข่หยุดทำงานก่อนวัย: อายุน้อยต้องรู้ ก่อนจะสาย

สุขภาพไทรอยด์ของคุณปกติดีไหม

ฮอร์โมนไทรอยด์มี 3 ชนิดคือ ไตรไอโอโดไธโรนีน (T3) ไทรอกซีน (T4) และแคลซิโทนิน (Calcitonin) ที่มีบทบาทที่สำคัญต่อการทำงานของร่างกายอื่นๆ เช่น ช่วยปรับสมดุลระบบเผาผลาญ ช่วยในการทำงานของหัวใจ ระบบย่อยอาหาร พัฒนาการสมอง ควบคุมกล้ามเนื้อ ดูแลกระดูก และดูแลอารมณ์ต่างๆ ความไม่สมดุลของต่อมไทรอยด์จึงอาจบ่งบอกปัญหาสุขภาพได้ รวมถึงปัญหาภาวะเจริญพันธุ์ด้วย

ภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานต่ำ (Hypothyroidism)

ภาวะนี้เป็นภาวะที่ต่อมไทรอดย์ทำงานน้อยลง ทำให้สร้างฮอร์โมนไทรอยด์ได้น้อย หรือไม่สร้างเลย ทำให้ร่างกายพร่องหรือขาดฮอร์โมนชนิดนี้ ในแง่ของภาวะเจริญพันธุ์ ภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานต่ำอาจจะกระตุ้นให้ระดับฮอร์โมนโปรแลคตินสูงขึ้น ซึ่งจะไประงับการตกไข่ ทำให้มีปัญหาในการตั้งครรภ์เมื่อพร้อม และยังอาจกระตุ้นให้มีการสร้างซีสต์ในรังไข่ได้อีกด้วย

ใส่ลงในถุง

โรคไทรอยด์เป็นพิษ (Hyperthyroidism)

โรคนี้เป็นโรคที่ต่อมไทรอยด์ทำงานมากกว่าปกติ จึงผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ออกมามากเกินไป ทำให้ระบบในร่างกายทำงานหนักขึ้น เช่น ระบบเผาผลาญ หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ มีปัญหาด้านอารมณ์ เป็นต้น ไทรอยด์เป็นพิษอาจทำให้มีรอบเดือนผิดปกติ และมีประจำเดือนน้อยกว่าปกติ

อ่าน: น่ารู้! ไทรอยด์และภาวะเจริญพันธุ์

คุมกำเนิด อยู่ ควรตรวจฮอร์โมน ตอนไหนดี

ฮอร์โมนภาวะเจริญพันธุ์มีการเพิ่มลดระดับไปมาตลอดรอบเดือน บางชนิดก็เพิ่มและลดระดับในระหว่างวันด้วย ดังนั้นการตรวจฮอร์โมนจึงควรตรวจในวันที่ 2-4 ของรอบเดือน เพื่อให้ได้ผลที่แม่นยำที่สุด

อย่างไรก็ตาม การคุมกำเนิดชนิดที่มีฮอร์โมนผสม เช่น ยาเม็ดคุมกำเนิด แผ่นแปะคุมกำเนิด จะส่งผลต่อระดับฮอร์โมนภาวะเจริญพันธุ์บางชนิดได้ตลอดทั้งเดือน เช่น ฮอร์โมนกระตุ้นการเจริญของไข่ ฮอร์โมนโปรแลคติน หากกำลังคุมกำเนิดจึงควรเลี่ยงตรวจฮอร์โมนเหล่านี้ เพราะผลที่ได้อาจจะไม่แม่นยำ

แต่ก็มีฮอร์โมนที่สามารถตรวจได้ ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่สำคัญในการประเมินความสามารถของรังไข่ (จำนวนไข่) ให้คุณ ดังนั้นฮอร์โมนเหล่านี้จึงสามารถตรวจวันไหนก็ได้

คุมกำเนิด ตรวจฮอร์โมน อะไรได้บ้าง

ฮอร์โมนแอนตี้มูลเลอเรียน (Antimüllerian Hormone; AMH)

ฮอร์โมนชนิดนี้เป็นฮอร์โมนที่หลั่งจากไข่ในรังไข่ จึงสามารถประเมินจำนวนไข่ที่คุณมีให้คุณได้ แถมฮอร์โมนชนิดนี้ยังไม่แปรปรวนจากยาคุมกำเนิด คุณจึงสามารถตรวจได้แม้กำลังคุมกำเนิด

ฮอร์โมนกระตุ้นการทำงานของต่อมไทรอยด์ (Thyroid-stimulating Hormone; TSH) และฮอร์โมนไทรอยด์ชนิดฟรีไทร็อกซีน (Free Thyroixine; fT4)

ฮอร์โมนสองชนิดนี้ทำงานร่วมกัน ระดับของฮอร์โมนสองชนิดนี้สามารถประเมินการทำงานของต่อมไทรอยด์ให้คุณได้ และเพราะว่าไม่ได้รับผลกระทบจากฮอร์โมนที่มีในยาคุมกำเนิด คุณจึงสามารถตรวจได้แม้กำลังคุมกำเนิด

แม้จะไม่ได้อยากมีลูก แต่ระบบการเจริญพันธุ์ของคุณก็ยังทำงาน การดูแลสุขภาพผู้หญิงจึงไม่ควรหลีกเลี่ยงเพื่อป้องกันความบกพร่องต่างๆ ที่อาจส่งผลต่อสุขภาพร่างกาย และการตั้งครรภ์ในอนาคตเมื่อพร้อม

สุดท้ายนี้ขอเน้นอีกทีว่า การคุมกำเนิดไม่ทำให้มีลูกยาก (ยกเว้นทำหมัน อันนี้ไม่นับน้า) แต่ถ้าหยุดคุมกำเนิดแล้วมีลูกยาก นั่นอาจมีสาเหตุมาจากฮอร์โมนขาดสมดุลหรืออาการบกพร่องอื่นๆ ที่แฝงอยู่

อ่าน: ยาคุมกำเนิดไม่ได้ทำให้ตั้งครรภ์ยาก…จริงหรือ

พร้อมแล้ว ลงมือตรวจฮอร์โมนด้วยตัวเองได้ที่บ้านวันนี้ ด้วยชุดตรวจภาวะเจริญพันธุ์จาก Yesmom Fertility ที่คลุมฮอร์โมนภาวะเจริญพันธุ์ทั้ง 3 ชนิดด้านบน (และอีก 3 ชนิดถ้าคุณไม่ได้คุมกำเนิด) มาพร้อมผลวิเคราะห์ระดับฮอร์โมนของคุณฉบับเข้มข้น เชื่อถือได้ แถมยังให้คำแนะนำว่า คุณควรทำความเข้าใจและจัดการภาวะเจริญพันธุ์ของคุณอย่างไรเพื่อสุขภาพร่างกายที่แข็งแรง

ใส่ลงในถุง