โรคการกินผิดปกติ ประจำเดือน โอกาสตั้งครรภ์ และภาวะเจริญพันธุ์

มกราคม 27, 2021 | Bonné

Yes Mom

เนื่องในโอกาสที่สัปดาห์แรกของเดือนกุมภาพันธ์เป็นสัปดาห์แห่งการตระหนักถึงโรคการกินผิดปกติสากล (Internatioal Eating Disorder Awareness Week) เยสมัมเลยอยากชวนทุกคนมาทำความรู้จักและเข้าใจโรคการกินผิดปกติกับแง่มุมภาวะเจริญพันธุ์ไปด้วยกันค่ะ

โรคกินผิดปกติส่งผลต่อสุขภาพการเจริญพันธุ์ในผู้ป่วยผู้หญิงอย่างมาก ผู้ป่วยมักมีประจำเดือนผิดปกติ มีปัญหาไข่ไม่ตก หรือมีปัญหาในการตั้งครรภ์ให้สำเร็จ นอกจากนี้หากตั้งครรภ์โดยไม่รู้ตัวว่าเป็นโรคนี้หรือมีอาการของโรคนี้อาจส่งผลลบต่อสุขภาพของแม่และทารกได้ ไม่ว่าจะเป็นความเสี่ยงแท้ง ความเสี่ยงน้ำหนักแรกเกิดทารกต่ำกว่าเกณฑ์ หรือความเสี่ยงทารกแรกเกิดพิการ

โรคการกินผิดปกติคืออะไร

โรคกินผิดปกติ (eating disorder; ED) เป็นอาการป่วยทางจิตเวชและทางกายที่ผู้ป่วยมักกังวลเกี่ยวกับน้ำหนักและสัดส่วนร่างกายตัวเองมาก และมีพฤติกรรมการกินที่ผิดปกติซึ่งอาจหมายถึงการกินอาหารที่น้อยหรือมากเกินไปจนทำลายสุขภาพร่างกายและชีวิตประจำวัน โรคการกินผิดปกติที่พบบ่อยที่สุด คือ อะนอเร็กเซีย เนอร์โวซา (anorexia nervosa) บูลิเมีย เนอร์โวซา (bulimia nervosa) และโรคกินไม่หยุด (binge eating disorder)

อะนอเร็กเซีย

ผู้ป่วยอะนอเร็กเซียมักมีความกลัวว่าน้ำหนักจะเพิ่มมาก มักไม่ยอมควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ที่ดีต่อสุขภาพ และมักอยากมีสัดส่วนหรือรูปร่างที่ทำให้เป็นจริงไม่ได้ ส่งผลให้ควบคุมปริมาณอาหารอย่างเข้มงวด และมักมองว่าตัวเองมีน้ำหนักมากกว่าเกณฑ์ ทั้งๆ ที่หลายกรณีมีน้ำหนักน้อยกว่าเกณฑ์อยู่ด้วยซ้ำ โรคนี้อาจทำลายสมอง ส่งผลให้การทำงานของอวัยวะล้มเหลว กระดูกพัง มีปัญหาหัวใจ และมีปัญหาด้านภาวะเจริญพันธุ์

บูลิเมีย

ผู้ป่วยบูลิเมียมักมีอาการกินไม่หยุด แต่หลังจากนั้นจะพยายามเอาออกด้วยวิธีการต่างๆ โดยไม่ให้ใครรู้ เช่น ล้วงคอให้ตัวเองอ้วก ออกกำลังกายอย่างหักโหม ใช้ยาระบายชนิดต่างๆ จากนั้นมักรู้สึกผิดหรือรู้สึกแย่ต่อตัวเอง อาการเหล่านี้มักมีสาเหตุมาจากความกลัวว่าน้ำหนักจะเพิ่มขึ้น และความรู้สึกไม่พอใจในสัดส่วนและรูปร่างของตัวเอง โรคนี้อาจส่งผลให้ระบบทางเดินอาหารมีปัญหา ร่างกายขาดน้ำอย่างหนัก และมีปัญหาหัวใจ

โรคกินไม่หยุด

ผู้ป่วยโรคกินไม่หยุดมักสูญเสียการควบคุมการกินของตัวเอง ซึ่งอาจทำให้รู้สึกผิด กังวลใจ หรือขายหน้าจากพฤติกรรมการกินแบบนี้ด้วย ปัญหาทางสุขภาพอื่นๆ จึงตามมา เช่น โรคอ้วน และโรคอื่นๆ ที่มักตามมาเมื่อมีน้ำหนักมากกว่าเกณฑ์ เช่น โรคหัวใจ ผู้ป่วยโรคกินไม่หยุดยังอาจเสี่ยงการพัฒนาไปสู่โรคการกินผิดปกติชนิดอื่นได้อีกด้วย

โรคการกินผิดปกติและภาวะเจริญพันธุ์

โรคการกินผิดปกติเป็นหนึ่งในสาเหตุของปัญหารอบเดือนที่ผู้เชี่ยวชาญรู้กันดี เพราะการที่น้ำหนักตัวลดลงเยอะสามารถทำให้ฮอร์โมนแปรปรวนได้ โดยรวมถึงฮอร์โมนลูทิไนซิง (LH) และฮอร์โมนฟอลลิเคิลสติมิวเลติง (FSH) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่สำคัญต่อการเจริญเติบโตของไข่และการตกไข่ ดังนั้นจึงมักทำให้ผู้ที่มีโรคการกินผิดปกติไม่ตกไข่และประจำเดือนขาด

อะนอเร็กเซียและภาวะเจริญพันธุ์

ผู้ป่วยอะนอเร็กเซียมักมีปัญหาประจำเดือนขาด ประจำเดือนมาน้อย และไข่ไม่ตก แม้กระทั่งในกรณีที่มีน้ำหนักอยู่ในเกณฑ์ปกติ และอาจยังมีปัญหาต่อไปได้แม้จะหายจากอาการป่วยแล้ว

ปัญหาประจำเดือนขาดของผู้ป่วยอะนอเร็กเซียน่าจะมาจากการกินแคลอรีที่น้อยเกินไปและออกกำลังกายหนักเกินไปติดต่อกันเป็นเวลานาน ทำให้ฮอร์โมนเอสโตรเจนหลั่งไม่เป็นระบบ

นอกจากนี้ผู้ป่วยโรคนี้มักมีปัญหาในการตั้งครรภ์ แต่ก็เสี่ยงตั้งครรภ์โดยไม่ได้ตั้งใจด้วย เพราะไข่มักตกบ้างไม่ตกบ้าง สำหรับผู้ที่ตั้งครรภ์ได้ การตั้งครรภ์ทำให้อาการป่วยดีขึ้นสำหรับบางกรณี เพราะเลิกกังวลเรื่องรูปร่าง และรู้สึกว่าต้องดูแลทารกในครรภ์ให้ได้รับสารอาหารเพียงพอ แต่บางกรณีการตั้งครรภ์ก็ทำให้อาการป่วยหนักขึ้น

บูลิเมียและภาวะเจริญพันธุ์

ปัญหาด้านภาวะเจริญพันธุ์ของผู้ป่วยโรคบูลิเมียอาจจะไม่หนักเท่าผู้ป่วยอะนอเร็กเซีย แต่ก็มักมีปัญหาประจำเดือนขาดหรือประจำเดือนน้อย ซึ่งพบถึงร้อยละ 60 ของผู้ป่วย แม้จะมีน้ำหนักอยู่ในเกณฑ์ปกติ อย่างไรก็ตามผู้ป่วยบูลิเมียอาจจะไม่มีปัญหาฮอร์โมนแปรปวนมากจึงยังมีโอกาสตั้งครรภ์ได้ แต่ก็อาจจะใช้เวลานานหรือไม่สามารถคาดเดาเวลาได้ ผู้ป่วยโรคนี้ที่อยากตั้งครรภ์จึงควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนพยายามตั้งครรภ์เพื่อลดความซับซ้อนจากการตั้งครรภ์ที่ไม่ได้วางแผน

โรคกินไม่หยุดและภาวะเจริญพันธุ์

เช่นเดียวกับโรคการกินผิดปกติอื่นๆ ผู้ป่วยโรคกินไม่หยุดมักจะมีปัญหาประจำเดือนและการตกไข่ แต่ก็ยังสามารถตั้งครรภ์ได้จากคำแนะนำของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ อย่างไรก็ตามอุปสรรคในการตั้งครรภ์ของผู้ป่วยโรคนี้อาจมีสาเหตุมาจากอาการหรือโรคแทรกซ้อนอื่นๆ เช่น ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ โรคเบาหวาน ปัญหาเยื่อบุมดลูก และปัญหาฮอร์โมนได้ นอกจากนี้ยังเสี่ยงภาวะแท้งบุตรมากขึ้นด้วย

สุดท้ายนี้

ฟังแล้วดูเหมือนว่า โรคการกินผิดปกติจะทำให้มีปัญหาภาวะเจริญพันธุ์และมีลูกยากมากๆ ถ้าคุณมีอาการหรือเป็นโรคเหล่านี้อยู่แล้วอยากมีลูก ปรึกษาคุณหมอโดยตรงเลยค่ะ เพราะคุณหมอจะให้คำแนะนำและช่วยหาทางออกให้ได้แน่นอน แล้วก็อย่าลืมนะคะว่า ถ้าใจคุณคิดว่าคุณทำได้ คุณก็ทำได้ค่ะ เหมือนกับทุกเรื่องแหละ สู้ๆ นะคะ เอาชนะมันให้ได้ 🙂

การติดตามระดับฮอร์โมนก็จะช่วยให้เข้าใจอาการต่างๆเกี่ยวกับสุขภาพภาวะเจริญพันธุ์ที่เกิดขึ้นได้นะคะ ชุดตรวจภาวะเจริญพันธุ์จาก Yesmom Fertility ที่คุณตรวจได้เองที่บ้านครอบคลุมฮอร์โมนภาวะเจริญพันธุ์ถึง 6 ชนิด มาพร้อมผลวิเคราะห์ระดับฮอร์โมนของคุณฉบับเข้มข้น เชื่อถือได้ แถมยังให้คำแนะนำว่า คุณควรทำความเข้าใจและจัดการภาวะเจริญพันธุ์ของคุณอย่างไรเพื่อสุขภาพร่างกายที่แข็งแรง



  • -Hoffman ER, Zerwas SC, Bulik CM. Reproductive issues in anorexia nervosa. Expert Rev Obstet Gynecol. 2011;6(4):403-414.
  • -Freizinger M, Franko DL, Dacey M, Okun B, Domar AD. The prevalence of eating disorders in infertile women. Fertility and Sterility. 2010;93(1):72-78.
  • -Easter A, Treasure J, Micali N. Fertility and prenatal attitudes towards pregnancy in women with eating disorders: results from the Avon Longitudinal Study of Parents and Children. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology. 2011;118(12):1491-1498.
  • -Fertility and Pregnancy in Bulimia Nervosa [Internet]. n.d. [updated 2015 April 18; cited 2021 January 26] Available from https://www.eatingdisorderhope.com/information/bulimia/fertility-and-pregnancy-in-bulimia-nervosa
  • -ปรียานุช แย้มวงษ์. 2553. “โรค…ของคนอยากผอม(2).” [ระบบออนไลน์] แหล่งที่มา https://www.si.mahidol.ac.th/sidoctor/e-pl/articledetail.asp?id=616 (26 มกราคม 2564)